0

چگونه بفهمیم کودک باهوشی داریم؟

کودک باهوش روانشناسی کودک نشانه های کودک باهوش رفتار های کودک باهوش عکس العمل کودک باهوش تشخیص کودک باهوش
ثبت شده 2 سال پیش توسط سیده فاطمه موسوی ویرایش شده در 1400/3/11

نشانه های کودک باهوش چیست؟ چگونه کودک باهوش را از سایر کودک ها تشخیص دهیم؟


1 جواب

0
2 سال پیش توسط: زهره چراغی

چگونه می‌­توانیم بگوییم که فرزند باهوشی داریم؟

 

مسلماً، بدون ارزیابی مناسب، پاسخ به این سؤال ساده نیست. هیچ ویژگی جهانی پذیرفته شده‌ای وجود ندارد که والدین بتوانند به دنبال آنها باشند و هیچ نشانه قطعی وجود نخواهد داشت که مطمئناً به شما بگوید آیا فرزند شما تیزهوش و با استعداد است یا خیر؛ با این حال بسیاری از کودکان دارای هوش بالا ویژگی‌­های مشترکی با یکدیگر دارند و دانستن این موارد مکان خوبی برای شروع است.

 

دلیل این صفات مشترک می‌تواند مرتبط با خصوصیات فیزیکی مغز باشد. هوش و استعداد نتیجه هر دو عوامل محیطی و ژنتیکی‌اند و هر دو عامل می‌­توانند منجر به ایجاد اختلاف در نحوه کار و رشد مغز شوند. در توضیح تأثیر ترکیب عوامل محیطی و ژنتیکی در هوش کودکان، برخی محققان معتقدند که مهارت­‌های شناختی پیشرفته کودکان باهوش (حداقل یا تا حدودی) از توانایی مغز آنها برای پردازش سریع‌­تر و مؤثرتر اطلاعات نسبت به کودکان سنین بالاتر ناشی می­‌شود.

 

مغز از میلیاردها سلول عصبی تشکیل شده است که با آزادسازی و دریافت مواد شیمیایی به نام انتقال دهنده‌های عصبی با یکدیگر ارتباط برقرار می­‌کنند. این مواد شیمیایی از طریق دندریت‌ها، ساختارهای ریشه مانندی که در آن منشعب می‌­شوند، حرکت می‌کنند و به دنبال ارتباط با نورون­‌های اطراف هستند.

 

هرچه تعداد بیشتری از این دندریت­‌ها و سیناپس­‌‌‌‌‌ها وجود داشته باشد، قدرت مغز کودک بیشتر است؛ مانند توانایی‌هایی مثل پردازش اطلاعات، ادراک، تجزیه و تحلیل، استدلال، حل مسئله، به خاطر سپردن و انجام انواع کارهایی که با یادگیری در ارتباط است.

 

هر بار که کاری انجام می‌دهیم یا تجربه می‌­کنیم؛ برای نمونه کتابی را می‌­خوانیم، احساسی را تجربه می‌­کنیم یا به یک تصویر نگاه می‌کنیم، گروه خاصی از نورون­‌های مرتبط با آن فعالیت، تحریک می‌­شوند؛ تحریک رشد دندریت‌­های بیشتر، آنها را به پردازنده‌­های بهتر اطلاعات تبدیل می­‌کند و هرچه این اتصالات عصبی متراکم‌­تر و کارآمدتر باشد، انجام کارهایی که با آن ناحیه از مغز در ارتباط هستند، آسان­تر است.

 

توانایی‌­های کودکان تیزهوش تا حدودی به این اتصالات عصبی پیشرفته مرتبط است؛ زیرا آنها با ضخامت طبیعی بیشتر اتصالات عصبی مرتبط با صفاتی که در آنها هوش یا استعداد دارند متولد می‌­شوند و از تجربیات مناسبی برخوردار بودند که به آنها امکان استفاده، حفظ  یا توسعه بیشتر این اتصالات را می‌­دهد.

 

آنها با تعداد زیادی از اتصالات عصبی به دنیا آمدند و فرصت کافی برای ایجاد ارتباطات بیشتر و کارآمدتر از طریق یک محیط غنی شده را داشتند.

 

کودکان تیز هوش چه ویژگی و صفاتی دارند؟

 

برخی از صفاتی را که کودکان تیزهوش ممکن است داشته باشند عبارتند از؛ توانایی‌­های زبانی (کلامی): در حالی که بیشتر کودکان قادر به تشکیل جملات قابل تشخیص هستند و زبان پیچیده را تا حدود ۲ سالگی درک می­‌کنند، کودکان تیزهوش اغلب زودتر به این نقاط عطف می‌رسند و با نزدیک شدن به سن مدرسه، دیگر مهارت‌­های زبانی نیز در این کودکان پیشرفته‌تر به نظر می‌­رسند.

 

برخی از ویژگی­‌های کلامی که باید در هنگام رشد زبان فرزندتان نسبت به دیگر همسالان او جست‌وجو کنید، عبارتند از به کار بردن واژگان بسیار پیشرفته و توانایی بالای یادگیری کلمات جدید، تمایل به صحبت­‌کردن سریع، استفاده اولیه از جملات طولانی و پیچیده هنگام استفاده از دستور زبان مناسب، مهارت‌­های خواندن زود هنگام (اگر راهنمایی و فرصت داده شود).

 

به طور متوسط​​، کودکان بسیار باهوش قبل از چهار سالگی شروع به خواندن می­‌کنند؛ در حالی که اکثر بچه‌ها قبل از رسیدن به این نقطه عطف، به شش یا هفت سالگی نزدیک هستند. بسیاری از این کودکان قبل از ورود به مدرسه آموخته‌اند که چگونه بخوانند.

 

کنجکاوی در مورد جهان؛ آنها مرتباً سؤالاتی راجع به آنچه می­‌بینند، می‌­شنوند، می­‌پرسند و می­‌خواهند پاسخ ها و توضیحات کاملی را دریافت کنند. براساس Harvard Business Review؛کنجکاوی به اندازه هوش مهم است و داشتن ذهن کنجکاو، نشانگر خوبی برای موفقیت کودکان است.

 

کودکانی که سؤالات زیادی می‌­پرسند، تمایل ذاتی برای یادگیری را نشان می‌­دهند. همه کودکان به دنیای اطراف خود علاقه‌­مند هستند، اما کودکان تیزهوش واقعی، یک کنجکاوی سیری ناپذیر دارند تا در مورد کمترین میزان عملکرد کارها بدانند؛ همچنین کودکان باهوش ممکن است صبر والدین خود را با سؤالات بی پایان نیز آزمایش کنند.

 

توانایی درک کامل و انجام دستورالعمل­‌های چند مرحله­‌ای در سنین پایین؛ به عنوان مثال  «برو به اتاق ناهار خوری، کتاب آبی را روی میز بگذار و آن را دوباره در قفسه اتاق خود قرار بده، سپس لباس را برای من بیاور تا بتوانم آنها را بشویم!»

 

توانایی درک و مشارکت در مکالمه‌­های بزرگسالان؛ کودکان تیزهوش اغلب تفاوت­‌های ظریف یا معانی مضاعف را زودتر درک می‌کنند. امکان تغییر زبانی و گفتاری در هنگام صحبت با مخاطبان مختلف؛ به عنوان مثال  یک کودک تیزهوش ۴ ساله می­‌تواند هنگام صحبت با بزرگسالان یا کودکان بزرگ‌تر، از کلمات و ساختار جمله استفاده کند، اما با کودکان کوچکتر ساده‌­تر و کودکانه‌­تر صحبت کند.

 

کودکان تیزهوش اغلب به دلیل بلوغ زودرس، آگاهی بیشتر از وقایع جاری و تمایل به گفت‌وگو با بزرگسالان به جای کودکان دیگر، به عنوان “بزرگسالان کوچک” توصیف می‌­شوند.

 

توانایی‌های یادگیری؛ همه کودکان تمایل ذاتی دارند که درباره دنیای پیرامون خود بیاموزند. آنچه کودکان تیزهوش را از دیگران متمایز می­‌کند، سهولت انجام این کار و نشاط طبیعی ظاهری است که با یادگیری به آنها دست می­‌دهد. به نظر می‌­رسد مغز آنها اسفنج­‌های ذهنی است که بدون هیچ زحمتی اطلاعات و ایده­‌های جدید را جذب و ترکیب می­‌کند. بسیاری از کودکان باهوش زبان آموزان ذاتی هستند که برخی از خصوصیات زیر را نشان می‌دهند.

 

توانایی یادگیری سریع، کارآمد و انتخاب آسان ایده­‌ها و مهارت­‌ها؛ دانش دقیق، تمرکز زیاد و علاقه در حوزه­‌های خاص به عنوان مثال؛ اشکال، فضا، حیوانات و تمایل به جستجوی اطلاعات در مورد این موضوعات به طور مستقل.

 

کودکان باهوش غالباً در یک موضوع خاص یا زمینه مورد علاقه دانش عمیق خواهند داشت؛ این ممکن است به معنای آن باشد که آنها می­‌توانند نام علمی هر دایناسور را برای شما تعریف کنند یا عملکرد داخلی یک موتور خودرو را توضیح دهند. این موضوع هرچه باشد، دانش کودک تیزهوش معمولاً فراگیر است.

 

همان‌طور که در پایگاه خبری و علمی Science Daily ارائه شده است؛  «نابغه یا تیزهوش» کسی است که با سن تقریباً ۱۱ سالگی، مهارت­‌های تخصصی و ماهرانه یا درک عمیقی از اصول را  در یک زمینه خاص را نشان می­‌دهد  که معمولاً فقط توسط بزرگسالان انجام می‌شود.

 

توانایی پرسیدن سؤالاتی که نشان از بینش یا درک پیشرفته دارد؛ آنها گنجینه عمیق دانش هستند و بیشتر از آنچه انتظار دارید درباره دنیای اطراف خود می‌­دانند.

 

حافظه عالی و یادآوری آسان آنچه را که قبلاً شنیده، دیده یا آموخته‌­اند؛ تمایل به خواندن و ترجیح دادن بیشتر خواندن نسبت به فعالیت­‌های بدنی بیشتر و اغلب دوست دارند این خواندن را به تنهایی انجام دهند.

 

نیاز کم به راهنمایی یا دستورالعمل؛ در هنگام شروع یک فعالیت جدید، یادگیری یک بازی جدید یا دستیابی به مهارت جدید. آنها بیشتر اصرار بر انجام کارها به تنهایی یا به روش خاص خود دارند.

 

رشد و پیشرفت زودهنگام مهارت­‌های حرکتی شامل تعادل، هماهنگی و حرکت؛ کودکان تیزهوش همچنین می‌­توانند در برخی از فعالیت‌های حرکتی ریز مانند  جمع آوری اشیاء کوچک به عنوان مثال؛ لگوها، حبوبات، اسباب بازی‌کوچک  یا جورکردن پازل‌­ها، با سرعت بیشتری نسبت به همسالان خود پیشروی کنند؛ با این وجود، ممکن است در سایر مهارت­‌های حرکتی به سرعت پیشرفت نکنند.

 

درک درستی از فرآیندهای تفکر و یادگیری خود دارند؛ آنها ممکن است روش­‌های یادگیری خاصی را ترجیح دهند و در برابر استفاده از روش‌­های که توسط معلم یا بزرگسالان پیشنهاد می‌شود، مقاومت کنند. آنها قادر به درک، چقدر مطالعه و چه نوع مطالعه، برای رسیدن به یک مهارت یا فهمیدن یک موضوع هستند.

 

تفکر خلاق؛ کودکان تیزهوش از راهکارهای خود برای حل مشکلات و لذت بردن از پیچیدگی و برقراری ارتباط بین ایده‌­ها یا مفاهیم به ظاهر نامربوط لذت می­‌برند.

 

افراد باهوش و نابغه همیشه به دنبال راه‌­های جدیدی برای نزدیک شدن به مشکلات یا نگاه به جهان هستند. آنها می­‌پرسند«چگونه می‌­توانم به چند روش مختلف نگاه کنم؟» چگونه می­‌توانم در روشی که می‌­بینم، تجدید نظر کنم؟»  و با چند راه مختلف می­‌توانم این مسئله را حل کنم؟

 

توانایی تمرکز بر روی یک موضوع به مدت طولانی و غیرمعمول و در عین حال جابه‌­جایی سریع توجه هنگام انجام کاری که آنها درک می­‌کنند ولی فاقد چالش است یا به آن بی­‌علاقه هستند.

 

صفات عاطفی و رفتاری؛ توانایی­‌های عاطفی کودکان باهوش اغلب بیشتر از سایر کودکان است. آنها همچنین نسبت به احساسات و شرایط دیگران حساس­تر هستند و ممکن است در شرایطی که سایر همسالانشان بی­‌تفاوت باشد، همدلی زیادی نشان دهند.

مهارت­‌های قدرتمند رهبری؛ کودکان تیزهوش غالباً در فعالیت­‌های مختلف مسئولیت رهبری را به عهده می­‌گیرند که دیگران را به سمت خود بکشند و راهنمایی کنند.

 

محققان می­‌گویند: کودکان باهوش به طور معمول می‌­توانند مسؤولیت یافتن موثرترین راه حل را به عهده بگیرند؛ آنها همچنین خودشان، عملکرد خود را تنظیم می­‌کنند و این باعث می‌­شود آنها همیشه به دنبال راه­‌هایی برای بهبود باشند.

 

به دلیل این توانایی، آنها معمولاً می­‌توانند همسالان خود را هدایت کنند، زیرا آنها به احساس جهت‌­دادن و تجربه خود در انجام مسؤولیت اطمینان بیشتری دارند.

 

توانایی ارتباط و صحبت با بزرگسالان؛ از آنجا که مهارت­‌ها و علاقه‌­های شناختی آنها می­‌تواند به سرعت پیشرفت کند، به راحتی زمانی را با افراد بزرگتر از خودشان در ارتباط و یادگیری هستند. کودکان تیزهوش اغلب به دلیل بلوغ زودرس، آگاهی بیشتر از وقایع جاری و تمایل به گفت‌وگو با بزرگسالان به جای کودکان دیگر به عنوان “بزرگسالان کوچک” توصیف می‌­شوند. یک کودک باهوش ممکن است کسی باشد که به جای بازی با بچه‌­های دیگر در جشن تولد، با بزرگسالان گفت‌وگو کند.

 

همچنین کودکان تیزهوش ممکن است در ارتباط با همسالان خود که ممکن است علایق و توانایی‌­های متفاوتی دارند، مشکل پیدا کنند. کودکان بسیار باهوش اغلب با همسالان‌شان احساس بی ­حوصلگی می­‌کنند، زیرا ارتباط با آنها خیلی راحت است و به دنبال گفت‌وگوی تحریک کننده ­تر با بزرگسالان و حتی سالمندان می‌­گردند.

 

لذت بردن از زمان تنهایی؛ در حالی که کودکان تیزهوش ممکن است از گذراندن وقت با دیگران، از جمله یک دوست (چه هم­سن خود و چه بزرگتر لذت ببرند، می‌­توانند از صرف وقت در فعالیت‌­های انفرادی، مانند خواندن، نوشتن، رؤیا پردازی، مشاهده یا صرفاً فکر کردن، لذت ببرند.

 

قدردانی از زیبایی‌­های طبیعی. کودکان تیزهوش بیشتر از طبیعتِ اطراف خود و اشاره کردن درختان، غروب آفتاب، گل­ها، اقیانوس، حیوانات و سایر موارد زیبایی ذاتی، لذت می­‌برند. آنها همچنین می­‌توانند علاقه ویژه‌­ای به شکل‌­های خاصی از هنر نشان دهند؛ به عنوان مثال نقاشی، مجسمه ­سازی یا موسیقی.

 

به عنوان آخرین ویژگی می­‌توان گفت  که این کودکان اصیل (Original) هستند. یک نشانه مشترک برای شناختن کودکان تیزهوش، این است که آنها نه تنها کارهای پیشرفته دیگران را درک می‌­کنند بلکه می­‌توانند، افکار و بینش‌­های منحصر به فرد و اصیل خود، در مورد مشکلات و معماها را ارائه دهند

 

loader

لطفا شکیبا باشید ...